-Γιατί συμβαίνει αυτό;

Επιμέλεια Λευτέρης Χ. Θεοδωρακόπουλος

Ποια ήταν η τελευταία φορά που κάνετε μια βόλτα το βράδυ, στην παραλία, στο βουνό ακόμη και στο κέντρο της πόλης;

Πόσο καιρό έχετε να ψήσετε με την παρέα σας,να πάτε μια εκδρομή; Από πότε έχετε να διασκεδάσετε και να το χαρείτε στα αλήθεια;
Αυτές οι μικρές πινελιές που προσφέρουν χαρά και “γεννούν” αναμνήσεις φαίνεται ότι αρχίζουν και εκλείπουν από την ζωή μας.
Οι ρυθμοί της κοινωνίας σε συνδυασμό με την τεχνολογική εξέλιξη μας έχουν βάλει βαθιά σε μια “φυλακή” άχαρη, που η ρουτίνα “βασιλεύει” και δημιουργεί αδιέξοδα και ανούσιες ημέρες.

Έρευνα για την «στεγνή» καθημερινότητα
Μία νέα αμερικανική έρευνα αποτυπώνει αυτό ακριβώς το αίσθημα της «στεγνής» καθημερινότητας που βιώνουν όλο και περισσότεροι ενήλικες: Σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί (48%) δηλώνουν ότι η ζωή τους δεν έχει πια αρκετή διασκέδαση.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι το 12% των συμμετεχόντων δεν μπορεί καν να θυμηθεί πότε ήταν η τελευταία φορά που είχε μία ολόκληρη μέρα ελεύθερη μόνο για να περάσει καλά. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 5.000 ενήλικες στις ΗΠΑ από την Talker Research για λογαριασμό της Dave & Buster’s και κατέγραψε μια καθημερινότητα γεμάτη εξάντληση, οικονομικό άγχος και διαρκή πίεση χρόνου.

Στην Ελλάδα
Δεν διαφέρουν και πολύ τα αποτελέσματα που έρχονται από την άλλη άκρη του Ατλαντικού με τον τρόπο της δικής μας ζωής.
Στο Πινάκιο μιλούν ειδικοί, επιστήμονες αλλά και άνθρωποι από το χώρο του Πολιτισμού. Όλοι θέτουν έναν παρονομαστή, πως η χαρά στη
ζωή μας…ξεθωριάζει.

Δρ. Βαλεντίνα Κόρδη : Ο χρόνος δεν βρίσκεται, δημιουργείται

Η Οργανωσιακή Σύμβουλος Νοοτροπίας Υψηλής Απόδοσης , Διεθνής Ομιλήτρια Παρακίνησης, TEDx speaker και Συγγραφέας Βαλεντίνα Κόρδη μιλώντας στο Πινάκιο υπογραμμίζει:

Η χαρά δεν χάνεται από τη ζωή μας ξαφνικά. Συνήθως μας αφήνει σιγά σιγά, μέσα από μικρές καθημερινές παραχωρήσεις που κάνουμε μπροστά σε άλλα που θεωρούμε πιο σημαντικά από την φροντίδα και την αγάπη για τον εαυτό μας. «Δεν προλαβαίνω», «Θα ξεκουραστώ αργότερα», «Πρώτα να τελειώσουν οι υποχρεώσεις». Κάποια στιγμή, συνειδητοποιούμε ότι λειτουργούμε περισσότερο σαν εκτελεστές καθηκόντων, παρά σαν άνθρωποι που ζούμε πραγματικά.

Η δουλειά, η οικονομική πίεση, η υπερπληροφόρηση, οι συνεχείς απαιτήσεις και η αίσθηση ότι πρέπει διαρκώς να ανταποκρινόμαστε σε κάτι, κρατούν το νευρικό μας σύστημα σε κατάσταση εγρήγορσης. Όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται για πολύ καιρό σε «λειτουργία επιβίωσης», μειώνεται η ικανότητά μας να νιώθουμε αυθόρμητη ευχαρίστηση, δημιουργικότητα, σύνδεση και ελαφρότητα. Δεν σημαίνει ότι δεν θέλουμε να χαρούμε. Σημαίνει ότι το σύστημά μας έχει μάθει να προτεραιοποιεί την ασφάλεια, τον έλεγχο και την απόδοση.
Γι’ αυτό και η χαρά δεν επανέρχεται μόνο με μεγάλες αλλαγές ή με μία άδεια λίγων ημερών. Επανέρχεται όταν αρχίσουμε να επανεκπαιδεύουμε την καθημερινότητά μας μέσα από μικρές, συνειδητές συμπεριφορές. Να κάνουμε χώρο για κάτι που δεν έχει απαραίτητα στόχο την παραγωγικότητα. Να μιλήσουμε με έναν άνθρωπο χωρίς βιασύνη. Να κινηθούμε λίγο. Να εκτεθούμε στο φως. Να γελάσουμε χωρίς ενοχή. Να κάνουμε κάτι δημιουργικό, όχι για να βγει τέλειο, αλλά για να νιώσουμε πάλι ζωντανοί.

Το σημαντικό είναι να μην περιμένουμε να «βρούμε χρόνο» για τη χαρά. Ο χρόνος δεν βρίσκεται, δημιουργείται. Και αυτό που βάζουμε συστηματικά μέσα στην ημέρα μας, αρχίζει σταδιακά να γίνεται μέρος της ταυτότητάς μας.
Η χαρά δεν είναι επιφανειακή ανάγκη. Είναι ένδειξη ψυχικής ενέργειας, σύνδεσης και εσωτερικής ζωτικότητας. Και για να την επαναφέρουμε δεν χρειάζεται να αλλάξουμε όλη μας τη ζωή για να την ξαναβρούμε. Άλλωστε κάτι τέτοιο, δεν θα ήταν ρεαλιστικό και θα δρούσε επίσης ως καταναγκασμός. Χρειάζεται να αρχίσουμε να παρατηρούμε πού την έχουμε αποκλείσει και να κάνουμε μικρές καθημερινές επιλογές, για να την καλοσωρίσουμε και πάλι στη ζωή μας.

Κατερίνα Θέου, ψυχολόγος:  Γιατί σταματήσαμε να δίνουμε χώρο στο χαρά;

Βλέπω όλο και πιο συχνά στο γραφείο μου ανθρώπους που δεν λένε απλώς ότι είναι κουρασμένοι. Λένε κάτι πιο βαθύ: ότι δεν χαίρονται πια. Ότι η καθημερινότητα έχει γίνει μια συνεχής σειρά από υποχρεώσεις, εκκρεμότητες και «πρέπει», χωρίς ανάσες. Ότι ακόμα κι όταν υπάρχει λίγος ελεύθερος χρόνος, δεν υπάρχει ενέργεια για να γεμίσει με κάτι ευχάριστο. Κι αυτό δεν αφορά μόνο λίγους ανθρώπους. Είναι μια εμπειρία που αρχίζει να γίνεται κοινή. Κάποτε η διασκέδαση ήταν αυθόρμητη. Ένα τηλέφωνο της τελευταίας στιγμής, μια βόλτα χωρίς σχέδιο, μια Κυριακή που απλώς κυλούσε. Σήμερα, για πολλούς, ακόμα και η χαρά χρειάζεται οργάνωση  και συχνά μένει στη μέση.

Η ψυχολογική εικόνα που συναντάμε πίσω από αυτό είναι αρκετά ξεκάθαρη. Ο άνθρωπος λειτουργεί για μεγάλο διάστημα σε κατάσταση πίεσης και συνεχούς εγρήγορσης. Το μυαλό μαθαίνει να εστιάζει στο «τι πρέπει να γίνει μετά» και όχι στο «τι νιώθω τώρα». Σιγά σιγά, η εμπειρία της απόλαυσης μπαίνει στο περιθώριο. Και κάτι πολύ σημαντικό: δεν είναι ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν να χαρούν. Είναι ότι δεν τους «βγαίνει» εύκολα πια. Ένα άλλο στοιχείο που βλέπω συχνά είναι η ενοχή γύρω από την ξεκούραση. Πολλοί νιώθουν ότι πρέπει πρώτα να τα έχουν όλα τακτοποιημένα για να επιτρέψουν στον εαυτό τους να χαλαρώσει ή να διασκεδάσει. Όμως η ζωή δεν λειτουργεί έτσι. Οι υποχρεώσεις δεν τελειώνουν ποτέ πραγματικά, απλώς μετακινούνται. Κι έτσι η χαρά αναβάλλεται συνεχώς. Μέχρι που κάποια στιγμή δεν χωράει πουθενά. Υπάρχει και κάτι ακόμη που παίζει ρόλο. Η συνεχής έκθεση σε πληροφορία, ειδοποιήσεις, εικόνες και ρυθμούς που δεν αφήνουν το μυαλό να «καθίσει». Πολλές φορές νομίζουμε ότι ξεκουραζόμαστε, αλλά στην πραγματικότητα απλώς γεμίζουμε με διαφορετικά ερεθίσματα, όχι με πραγματική αποφόρτιση.

Πώς επιστρέφει η χαρά;

Η χαρά δεν επιστρέφει με μια μεγάλη απόφαση. Επιστρέφει πιο αθόρυβα. Με μικρές κινήσεις που στην αρχή μοιάζουν ασήμαντες.Με το να αφήσεις λίγο χώρο μέσα στη μέρα χωρίς σκοπό. Με το να δεις έναν άνθρωπο χωρίς να το «χωρέσεις» σε πρόγραμμα. Με το να κάνεις κάτι που κάποτε σου άρεσε, χωρίς να το αξιολογήσεις. Με το να βγεις λίγο από τη λογική του «πρέπει» και να μπεις στη λογική του «θέλω». Και κάτι πολύ βασικό: να σταματήσεις να περιμένεις την ιδανική στιγμή, γιατί η ιδανική στιγμή σπάνια έρχεται. Η χαρά δεν είναι πολυτέλεια, δεν είναι κάτι που μπαίνει στο τέλος της λίστας όταν όλα έχουν τακτοποιηθεί. Είναι μέρος της ψυχικής μας ισορροπίας. Κι όταν λείπει για καιρό, δεν χάνεται απλώς η διασκέδαση. Χάνεται και κάτι πιο ουσιαστικό: η αίσθηση ότι η ζωή μας, μας ανήκει και μας εκφράζει.  Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι γιατί χάθηκε η χαρά. Αλλά πότε σταματήσαμε να της δίνουμε χώρο. Κι η απάντηση δεν έρχεται θεωρητικά. Έρχεται σε μια απλή στιγμή μέσα στην ημέρα. Όταν για πρώτη φορά μετά από καιρό, επιλέγεις κάτι όχι επειδή πρέπει, αλλά επειδή θέλεις. Κι εκεί αθόρυβα, αρχίζει να επιστρέφει. Όχι με μεγάλες αλλαγές, αλλά με μικρές επιστροφές. Με πράγματα που μοιάζουν ασήμαντα αλλά δεν είναι: Να βγεις χωρίς να το έχεις υπεραναλύσει. Να αφήσεις λίγο χώρο μέσα στη μέρα χωρίς σκοπό. Να κάνεις κάτι που σου άρεσε παλιά, χωρίς να το αξιολογήσεις. Να δεις έναν άνθρωπο όχι επειδή «πρέπει», αλλά επειδή σου κάνει καλό. Και κυρίως: να σταματήσεις να περιμένεις να «ηρεμήσει η ζωή» για να ζήσεις. Γιατί η ζωή δεν ηρεμεί ποτέ από μόνη της.

Ισορροπιστής: Η μεγαλύτερη μας επανάσταση είναι να γελάσουμε ξανά

Και πώς να διασκεδάσει κανείς Όταν το μυαλό κουβαλά λογαριασμούς, ευθύνες, αγωνίες και μια καθημερινότητα που τρέχει πιο γρήγορα από την ψυχή; Ως Ισορροπιστής πιστεύω πως η διασκέδαση δεν χάθηκε. Απλώς κρύφτηκε πίσω από το άγχος, την πίεση και την ανάγκη να επιβιώσουμε. Ίσως τελικά η μεγαλύτερη επανάσταση της εποχής μας να είναι να βρούμε ξανά χρόνο να γελάσουμε, να συναντήσουμε ανθρώπους που αγαπάμε, να ακούσουμε ένα τραγούδι που μας θυμίζει ποιοι είμαστε και να νιώσουμε ζωντανοί. Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος μόνο για να αντέχει. Είναι φτιαγμένος και για να ονειρεύεται.

Αλέξης Γούδας, τραγουδοποιός-καλλιτέχνης:

Η ζωή όλων μας έχει μπει σε μια επικίνδυνη λούπα όπου όλα επείγουν και διακυβεύονται ανά πάσα στιγμή. Τουλάχιστον έτσι νομίζουμε. Με έναν τεράστιο αριθμό επιλογών, μέσα από αυτή την πληθωριστική καθημερινότητα καλούμαστε να βρούμε πρωτίστως τους εαυτούς μας. Διότι εκεί κρύβεται η απάντηση στην έλλειψη νοήματος. Μέσα από εσωτερική διεργασία οφείλει ο καθένας να σταθεί κριτικά απέναντι σε ένα επιβαλλόμενο πολιτισμικό μοντέλο που εξαντλεί τον άνθρωπο. Η αλλαγή προτεραιοτήτων, η επανασύνδεση με τη φύση, ένας αντικαταναλωτικος τρόπος ζωής, η αποφυγή ετερορπρσδιορισμου κυρίως από τα κοινωνικά δίκτυα…όλα αυτά ίσως επαναφέρουν το χαμένο νόημα.

Μαριάννα Κουκουτσάκη, τραγουδίστρια: Μπαίνουμε σε survival mode για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε σε όλα αυτά τα «πρέπει»

Είναι γεγονός πως οι σημερινοί ρυθμοί της καθημερινότητας είναι τόσο έντονοι και απαιτητικοί σε όλα τα επίπεδα, που είναι σχεδόν αδύνατον να ξεφύγεις από τα δίχτυα του άγχους και της εξάντλησης. Μπαίνοντας σε survival mode για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε σε όλα αυτά τα «πρέπει» που μας κυνηγούν και σε συνδυασμό με την οικονομική κατάσταση που επικρατεί, απομακρυνόμαστε όλο και περισσότερο από ό,τι ο καθένας μας ονομάζει διασκέδαση. Τείνουμε μέσα σε όλα αυτά να ξεχνάμε το πόσο ζωτικής σημασίας είναι η παύση. Παύση από όλα, ας είναι και για μερικές στιγμές. Να πάρουμε μερικές βαθιές ανάσες και να αφουγκραστούμε τι χρειάζεται το σώμα και ο νους μας. Τι μας φέρνει πιο κοντά στον εαυτό μας. Σ’ έναν εαυτό που τελικά δεν δίνουμε την προσοχή που του αξίζει γιατί ίσως να πιστεύουμε πλέον πως αυτό είναι πολυτέλεια.
Πιστεύω πως μπορούμε να βάλουμε λίγο από αυτό που γεμίζει το μέσα μας και αδειάζει το μυαλό μας, στην καθημερινότητά μας. Είτε είναι μια βόλτα στην φύση, ένας καφές χωρίς περισπασμούς, χρόνος με το κατοικίδιό μας, να ακούσουμε μουσική ή ακόμα και το να μην κάνουμε τίποτα κι απλώς να καθίσουμε στην σιωπή. Η χαρά δεν χρειάζεται να κοστίζει ακριβά. Κρύβεται σε ό,τι αγαπάμε και μας φέρνει πιο κοντά σε εμάς. Κι ίσως έτσι, να μην είναι τελικά αδύνατο να γίνει κι αυτή μέρος της ρουτίνας μας.

Αλεξάνδρα Τάμπου, Εκδότρια Ideesmagazine: Έχει αλλάξει η μορφή της χαράς

Μπορεί να ακούγεται στενάχωρο ότι ένας στους δύο ενήλικες δηλώνει πως δεν διασκεδάζει πια όπως παλιά, όμως είναι μια πραγματικότητα που βλέπουμε καθημερινά γύρω μας. Η πίεση της δουλειάς, οι υποχρεώσεις, η οικονομική ανασφάλεια και οι γρήγοροι ρυθμοί έχουν αλλάξει τον τρόπο που ζούμε και, κατ’ επέκταση, τον τρόπο που διασκεδάζουμε.

Εγώ ανήκω στους τυχερούς που μεγάλωσαν τη δεκαετία του ’80 και του ’90, σε μια εποχή που η διασκέδαση ήταν στα φόρτε της. Έχω έντονες μνήμες από ατελείωτα πάρτι στην αυθεντική τους μορφή, μεγάλες παρέες με μια μπίρα στο χέρι να καθόμαστε ώρες ολόκληρες στην πλατεία Μαβίλη, οικογενειακά Σαββατοκύριακα στις παραλίες, όπου άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι γίνονταν μια μεγάλη παρέα. Υπήρχε περισσότερη ανεμελιά, περισσότερη επαφή και λιγότερη βιασύνη.

Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δεν πιστεύω ότι έχει χαθεί η ανάγκη για χαρά, αλλά έχει αλλάξει η μορφή της. Ζώντας εδώ και χρόνια στα όμορφα Τρίκαλα, βλέπω πως όλο και περισσότεροι άνθρωποι, ανεξαρτήτως ηλικίας, επιλέγουν άλλους τρόπους να γεμίσουν τις μπαταρίες τους. Μια εκδρομή στη φύση, μια βόλτα με το ποδήλατο, μια απόδραση σε έναν κοντινό προορισμό, λίγες ώρες ηρεμίας με αγαπημένα πρόσωπα.

Η διασκέδαση δεν ταυτίζεται πλέον απαραίτητα με το ξενύχτι, το ποτό και την έντονη νυχτερινή ζωή. Και δεν είναι μόνο οικονομικό το θέμα. Από τις παρέες και τον κύκλο μου διαπιστώνω ότι πολλοί άνθρωποι προτιμούν να επενδύσουν σε ένα ταξίδι, σε νέες εμπειρίες και εικόνες, παρά σε μια βραδινή έξοδο μέχρι το πρωί.

Δεν θα σταθώ στο ποιος φταίει για αυτή την αλλαγή. Οι εποχές αλλάζουν και μαζί τους αλλάζουμε κι εμείς. Το σημαντικό είναι να βρίσκει ο καθένας τον δικό του τρόπο να ξεκουράζεται, να απολαμβάνει τη ζωή και να νιώθει χαρά.

Όσοι από εμάς έχουμε ζήσει και τις δύο εποχές μπορούμε να εκτιμήσουμε τις διαφορές. Και εύχομαι τα νέα παιδιά να κάνουν αυτό που πραγματικά τα γεμίζει. Γιατί η χαρά δεν μετριέται με χρήματα. Μπορείς και σήμερα να περάσεις όμορφα χωρίς να ξοδέψεις πολλά. Αρκεί να αφιερώσεις χρόνο στον εαυτό σου, στους ανθρώπους που αγαπάς, να ξεφύγεις από την καθημερινότητα, να ξεκουραστείς και να γεμίσεις εικόνες και εμπειρίες που θα σε συνοδεύουν για χρόνια. Αυτό, τελικά, είναι η πραγματική διασκέδαση.

Θείος Άγγελος: Τις ώρες ξεγνοιασιάς τις αφιερώνουμε στα κοινωνικά δίκτυα

Στο άρθρο μέσα λέει ότι αυτό έχει ενταθεί πολύ την τελευταία δεκαετία. Νομίζω έχει συμπέσει με την άνοδο τον social media στη ζωή μας! Έχω την εντύπωση ότι τις ώρες της ξεγνοιασιάς μας μέσα στην ημέρα την αφιερώνουμε στο insta και το tik tok και αυτό όχι μόνο δεν ξεμπλοκάρει το μυαλό μας αλλά του δίνει ένα σωρό ακόμα άχρηστες πληροφορίες!
Αυτό βλέπω εγώ σε εμένα. Λέω συνέχεια ότι δεν έχω χρόνο αλλά κάθε μέρα αφιερώνω τουλάχιστον 2 ώρες την ημέρα στα social media και αυτές όχι για να κάνω τη δουλειά μου. Απλώς για να χαζεύω.

Πέγκυ Βασιλείου, Personal trainer: Η χαρά έχει θαφτεί κάτω από τις υποχρεώσεις

Πιστεύω ότι η χαρά δεν έχει χαθεί πραγματικά, αλλά έχει θαφτεί κάτω από τις υποχρεώσεις της καθημερινότητας. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε έναν μόνιμο κύκλο δουλειάς, άγχους, οικονομικών πιέσεων και ευθυνών, χωρίς να αφήνουν χώρο για τον εαυτό τους. Όταν το σώμα και το μυαλό λειτουργούν συνεχώς σε κατάσταση επιβίωσης, είναι δύσκολο να νιώσεις ενθουσιασμό, δημιουργικότητα και χαρά.

pinakio