Υπάρχουν δρόμοι που απλώς οδηγούν σε έναν προορισμό και υπάρχουν περάσματα που μοιάζουν να κουβαλούν ολόκληρη την ιστορία ενός τόπου. Η Μάντρα Χότζα, γνωστή και ως αυχένας της Ρόνας, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Σκαρφαλωμένη σε υψόμετρο περίπου 1.650 μέτρων, στην καρδιά της Πίνδου, συνδέει το Χαλίκι του Ασπροποτάμου με το Ανήλιο και την ευρύτερη περιοχή του Μετσόβου. Ένα άγριο, επιβλητικό τοπίο, όπου οι κορυφές, τα δάση και οι απότομες πλαγιές δημιουργούν το σκηνικό για ιστορίες που οι παλαιότεροι εξακολουθούν να διηγούνται. Μύθοι, τοπικές αφηγήσεις και μνήμες που περνούν από γενιά σε γενιά, δίνοντας στο πέρασμα μια σχεδόν μυστηριακή διάσταση.

Η σύγχρονη ιστορία του δρόμου γράφτηκε τη δεκαετία του 1970. Η διάνοιξη ξεκίνησε το 1975 και το καλοκαίρι του 1977 ο δρόμος δόθηκε στην κυκλοφορία. Τα εγκαίνια της αρχικής κυκλοφορίας πραγματοποιήθηκαν από τον τότε υπουργό Ευάγγελο Αβέρωφ-Τοσίτσα, στη θέση Βουρτόπα, παρουσία κτηνοτρόφων, δασεργατών και ανθρώπων της περιοχής.

Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, η Μάντρα Χότζα εξακολουθεί να αποτελεί μια ξεχωριστή πύλη ανάμεσα στη Θεσσαλία και την Ήπειρο. Έναν δρόμο που δεν αξίζει μόνο να τον διασχίσεις, αλλά να σταθείς, να ακούσεις τις ιστορίες του και να ανακαλύψεις την ομορφιά του.

Η μελέτη και η διάνοιξη του δρόμου άρχισε το 1975 και μέχρι το καλοκαίρι του 1977 δόθηκε στην κυκλοφορία. Τα Δασαρχεία Καλαμπάκας και Μετσόβου στα τμήματα αρμοδιότητάς τους, στους νομούς Τρικάλων και Ιωαννίνων και με αυτεπιστασία ολοκλήρωσαν το έργο, με κόστος κατασκευής ίσο με το 1/3 της δαπάνης προϋπολογισμού

Ένα όμως είναι το γεγονός που οι κάτοικοι δεν ξεχνούν ποτέ. Το αναφέρουν πάντοτε ιδίως στις ημέρες μας, που η δασική υπηρεσία πνέει τα λοίσθια και η ύπαιθρος ερημώνει. Πρόκειται για τα εγκαίνια αρχικής κυκλοφορίας, που έγιναν από τον παντοδύναμο τότε υπουργό άμυνας Ευάγγελο Αβέρωφ-Τοσίτσα.