Αλλάζουν όλα για τους διανομείς στις πλατφόρμες delivery: Μπαίνει «φρένο» στους αλγόριθμους που αποφασίζουν για αμοιβές και απολύσεις

Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι ψηφιακές πλατφόρμες (όπως π.χ. αυτές των delivery φαγητού ή καφέ) και διαχειρίζονται το προσωπικό τους ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας, βάζοντας στο επίκεντρο τους αλγόριθμους που χρησιμοποιούνται για την ανάθεση εργασιών, τον υπολογισμό των αμοιβών, την αξιολόγηση των εργαζομένων, ακόμη και τη διακοπή της συνεργασίας μαζί τους. Ειδικότερα, το νέο νομοσχέδιο που επεξεργάζεται η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, προβλέπει συγκεκριμένους περιορισμούς στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και πρόσθετες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες μέσω διαδικτυακών εφαρμογών.

Οι ρυθμίσεις αφορούν έναν κλάδο που έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Πίσω από τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν καθημερινά χιλιάδες καταναλωτές λειτουργούν αυτοματοποιημένα συστήματα, τα οποία οργανώνουν μεγάλο μέρος της εργασίας. Μπορούν να καθορίζουν ποιος θα αναλάβει μια παραγγελία, πώς θα υπολογιστεί η αμοιβή του, με ποια κριτήρια θα αξιολογηθεί η απόδοσή του και αν θα εξακολουθήσει να έχει πρόσβαση στην πλατφόρμα. Στην πράξη, ένας διανομέας μπορεί να διαπιστώσει ότι περιορίστηκαν οι παραγγελίες που του ανατίθενται ή ότι ο λογαριασμός του απενεργοποιήθηκε, χωρίς να γνωρίζει με σαφήνεια ποια στοιχεία οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη. Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν οι αποφάσεις προκύπτουν από ένα ηλεκτρονικό σύστημα, χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστικός ανθρώπινος έλεγχος.

Αυτές ακριβώς τις πρακτικές επιχειρεί να ρυθμίσει το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο, το οποίο συνδέεται με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2024/2831 για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες. Η Ελλάδα, όπως και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφείλει να ενσωματώσει την οδηγία στο εθνικό της δίκαιο έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Ήδη, το υπουργείο Εργασίας έχει προχωρήσει σε συζητήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους για τις βασικές διατάξεις, ενώ η τελική διαμόρφωση του σχεδίου βρίσκεται σε εξέλιξη.

Οι αποφάσεις των αλγορίθμων θα περνούν από ανθρώπινο έλεγχο

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την επαγγελματική κατάσταση και το εισόδημα όσων εργάζονται μέσω ψηφιακών εφαρμογών. Με το νέο πλαίσιο, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα ηλεκτρονικά συστήματα που χρησιμοποιούν βρίσκονται υπό την εποπτεία κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού. Οι άνθρωποι που θα αναλαμβάνουν αυτόν τον ρόλο θα πρέπει να διαθέτουν τόσο τις απαραίτητες τεχνικές γνώσεις όσο και την αρμοδιότητα να παρεμβαίνουν όταν διαπιστώνουν ότι μια αυτοματοποιημένη απόφαση είναι προβληματική. Αυτό σημαίνει ότι μια απόφαση που προκύπτει από τη λειτουργία ενός αλγορίθμου θα μπορεί να ελεγχθεί, να τροποποιηθεί ή ακόμη και να ανακληθεί. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η διαδικασία όταν πρόκειται για περιορισμό της πρόσβασης ενός εργαζομένου στην εφαρμογή ή για τερματισμό της συνεργασίας του με την επιχείρηση.

Οι δε αποφάσεις για τη διακοπή της συμβατικής σχέσης ή του λογαριασμού ενός εργαζομένου δεν θα μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από ένα αυτοματοποιημένο σύστημα, αλλά θα απαιτούν ανθρώπινη παρέμβαση. Παράλληλα, καθιερώνεται το δικαίωμα του εργαζομένου να ζητά εξηγήσεις για οποιαδήποτε σημαντική απόφαση τον αφορά και έχει ληφθεί με τη συνδρομή Τεχνητής Νοημοσύνης. Η εταιρεία θα οφείλει να του εξηγεί, με κατανοητό τρόπο, ποια δεδομένα και ποια κριτήρια οδήγησαν στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Εάν ο εργαζόμενος θεωρεί ότι αδικήθηκε, θα έχει τη δυνατότητα να ζητήσει επανεξέταση. Το αίτημά του θα πρέπει να εξετάζεται χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις και η απάντηση που θα λαμβάνει να περιλαμβάνει συγκεκριμένη αιτιολόγηση.