ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2026 – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Στη μοναξιά της εποχής μας, ένα ζήτημα που αγγίζει τόσο τους νέους όσο και τους ηλικιωμένους, ήταν αφιερωμένο το φετινό θέμα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στις Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ένα επίκαιρο και ενδιαφέρον θέμα, με ερωτήματα βατά και κατανοητά, που έδιναν τη δυνατότητα στους καλά προετοιμασμένους μαθητές να ανταποκριθούν με επάρκεια.

Οι φιλόλογοι του Φροντιστηριακού Ομίλου Διάκριση-Στόχος σχολιάζουν το φετινό θέμα και παρουσιάζουν ενδεικτικές απαντήσεις για τη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία.

Advertisement

Η επιλογή αυτού του θέματος σχετίζεται με αντίστοιχους προβληματισμούς της Α’ λυκείου στο σχολικό βιβλίο «’Έκφραση –Έκθεση» και θα το χαρακτήριζα ενδιαφέρον και επίκαιρο.

ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ

Σε γενικές γραμμές τα ερωτήματα στις γλωσσικές/νοηματικές ασκήσεις είναι βατά, κατανοητά και ο μέσος μαθητής μπορεί να γράψει καλά. Στο λογοτεχνικό (ποίημα του Εμπειρίκου)δεν υπάρχουν ιδιαίτερες δυσκολίες. Στην παραγωγή λόγου(πάλαι ποτέ έκθεση δηλαδή-θέμα Δ) τίθενται δύο ζητούμενα:1)Αιτίες μοναξιάς στην εποχή μας και 2)τρόποι συνεργασίας νέων/ηλικιωμένων για την αντιμετώπισή τους. Στην απάντηση του 1 ου ερωτήματος  βοηθά και το δοθέν κείμενο.

Πάντως εντύπωση προκαλεί η όχι και πολύ στενή συνάφεια του πρώτου κειμένου με τη μοναξιά, εφόσον τόσο σε αυτό όσο και στην περίληψη το θέμα μετατοπίζεται προς την υπογεννητικότητα. Ας είναι. Αυτό δεν δυσκολεύει την κατανόηση και την επικέντρωση στα συγκεκριμένα υπόλοιπα ζητούμενα.

Επίσης ένα ερώτημα που μου γεννάται ως τροφή για σκέψη είναι το εξής:τι γίνεται με την πλειονότητα των μαθητών που, όσο κι αν πιστεύουμε το αντίθετο, δεν είναι και τόσο μοναχικοί όσο λέγεται; μήπως τους τσουβαλιάζουμε συλλήβδην;

    ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

 Α1 Περίληψη

Η υπογεννητικότητα, σύμφωνα με το κείμενο, οφείλεται σε μια σειρά λόγους που σχετίζονται με την εποχή μας. Αρχικά εντοπίζονται τα προβλήματα οικονομικής φύσης σε συνδυασμό με την εργασία των γυναικών και την εργασιακή ανασφάλεια των νέων ανθρώπων .Στη συνέχεια εντοπίζεται η γενικότερη αβεβαιότητα των νέων λόγω ανισοτήτων, γεωπολιτικής αστάθειας  και κλιματικής αλλαγής .Τέλος τονίζεται ότι η αλλαγή προτύπων στην νέα ψηφιακή εποχή οδηγεί με τη σειρά της σε δημιουργία μη ρεαλιστικών προσδοκιών και τελικά σε μοναξιά και εσωστρέφεια.

Β1

1 β,2 β, 3 α,4 α,5 α

Β2.α.

Αίτιο:χρήση smartophones  μέσων δικτύωσης

Αποτελέσματα:1.καλλιέργεια εξιδανικευμένων προτύπων

2.Μη ρεαλιστικές προσδοκίες

3.Ιδεολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών

Η συγκεκριμένη επιλογή εξυπηρετεί την πρόθεση της συντάκτριας να πείσει για τη σχέση κοινωνικών δικτύων και υπογεννητικότητας / δημογραφικής κατάρρευσης. Κάνει έτσι με την επιλογή του τρόπου ανάπτυξης αιτίου- αποτελέσματος εμφανή την σχέση αιτίου αιτιατού πείθοντας ότι η υπογεννητικότητα δεν είναι μόνο θέμα οικονομικό αλλά πολυπαραγοντικό.

Β3

Ασύνδετο σχήμα: καταγράφει πλήθος πληροφοριών δίνοντας ταχύτητα και πυκνότητα στο λόγο, το ύφος γίνεται κοφτό και συναισθηματικό ενισχύοντας την πειστικότητα.

Α΄ πληθυντικό: προσθέτει συλλογικότητα, καθολική αποδοχή, συμμετοχή όλων μας (και του συγγραφέα)στο σχετικό προβληματισμό για τα χαρακτηριστικά των δύο γενεών.Προσδίδει και έναν τόνο οικειότητας στο ύφος.

Συνυποδήλωση: προσθέτει παραστατικότητα και έμφαση στην περιγραφή του ασυγκράτητου ενθουσιασμού των νέων. Το ύφος γίνεται πιο ζωντανό ,το ενδιαφέρον τονώνεται και το νόημα πιο εύληπτο

Θέμα Γ.α. Στο ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου, το ποιητικό υποκείμενο προτρέπει τον αναγνώστη να αντιμετωπίσει τη ζωή με αισιοδοξία και αγωνιστικότητα. Τον καλεί να απομακρυνθεί από τη θλίψη με την προστακτική «χτύπα τη θλίψη κατά γης»και να απολαύσει μια ανέμελη ζωή, γεμάτη εξωστρέφεια, αυτοπεποίθηση και τόλμη με τη χρήση β’ ενικού προσώπου«πέταξε το μαράζι στα σκουπίδια».Παράλληλα, τον ενθαρρύνει να αγωνιστεί για τη χαρά και την ψυχική του ολοκλήρωση («πρέπει να πολεμήσεις για να χαρείς»). Εξάλλου, η επανάληψη του ρήματος «πρέπει» υπογραμμίζει την ανάγκη για δράση και εσωτερική αφύπνιση. Οι μεταφορικές και υπερρεαλιστικές εικόνες («πέταξε το μαράζι στα σκουπίδια», «να ανασάνεις μπροστά στον ήλιο») αποδίδουν την ανάγκη απελευθέρωσης από τα αρνητικά συναισθήματα και τις ψυχικές συμβάσεις, ενισχύοντας έτσι το αισιόδοξο μήνυμα του ποιήματος.β.Κάθε προσωπική άποψη δεκτή επαρκώς τεκμηριωμένη.

Θέμα Δ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1.Λόγοι μοναξιάς

όπως διδάχτηκαν από φυλλάδιο του φροντιστηρίου μας

ΑΙΤΙΕΣ

Στην έντονη μοναξιά της εποχής μας οδήγησε

1.η υπερσυγκέντρωση των ανθρώπων σε μεγάλες πόλεις (βλ. αστυφιλία) και η παρεπόμενη ανασφάλεια στη γειτνίασή τους (διαμερίσματα πολυκατοικιών).

2.Επίσης η τηλεόραση κατηγορείται από πολλούς (και ίσως όχι άδικα) ότι μας απομακρύνει από την καλλιέργεια της συντροφικότητας και γενικότερα η κακή χρήση του ελεύθερου χρόνου – η επικράτηση εξατομικευμένων μορφών ψυχαγωγίας (διαδίκτυο).

3. Γενικότερα, ο έντονος ανταγωνισμός της εποχής μας, η τάση των ανθρώπων για προσωπική-ατομική αναρρίχηση και κέρδος, οι απαιτήσεις της λεγόμενης καριέρας σταδιακά περιορίζουν το χρόνο αλλά και τη διάθεση για σωστές ανθρώπινες σχέσεις.

4.Τη μοναξιά επιτείνουν ακόμη περισσότερο καταστάσεις, όπως η μετανάστευση και η προσφυγιά, οι ρατσιστικές θεωρίες, ο θάνατος αγαπημένων προσώπων αλλά και τα γηρατειά.

2.Τρόποι συνεργασίας νέων –ηλικιωμένων

-Κοινές εκδηλώσεις και συνεργασία σχολείων με τα ΚΑΠΗ ή άλλες αντίστοιχες δομές

-Κοινές δραστηριότητες ,εκδρομές,θετρικά δρώμενα ,εθελοντική δράση κ.λπ.

-Συζήτηση και αξιοποίηση της πείρας των ηλικιωμένων

-Αντίστοιχα οι νέοι να δείχνουν στους ηλικιωμένους τον τρόπο χειρισμού των νέων τεχνολογιών

-Αφιέρωση χρόνου αρχικά στους κοντινούς συγγενικά ηλικιωμένους από τους νέους

-Ενθάρρυνση κοινωνικών επαφών των παιδιών εκ μέρους της οικογένειας

-Ενθάρρυνση αυτοεκτίμησης του μαθητή εκ μέρους των εκπαιδευτικών

Αχιλλέας Μπουλογεώργος

Απόστολος Σουλιμέτσης

Αναστασία Κομματά

Θάνος Μπουλογεώργος, φιλόλογοι

 Φροντιστηριακός Όμιλος Διάκριση-Στόχος, Καποδιστρίου 10