Αντιδράσεις έχει προκαλέσει στους επαγγελματικούς φορείς των μαιών το υπό έγκριση καθηκοντολόγιο που επεξεργάζεται το υπουργείο Υγείας. Σύμφωνα με το κείμενο της σχετικής ΚΥΑ, απαγορεύεται η αυτόνομη διενέργεια φυσιολογικού τοκετού από μαίες στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ενώ στη Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια ο τοκετός προβλέπεται να πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό ιατρική εποπτεία.
Οπως αναφέρει στην «Κ» η Βικτωρία Βιβιλάκη, πρόεδρος του Συλλόγου Μαιών Αθήνας, η συγκεκριμένη πρόβλεψη εγείρει σοβαρά ζητήματα για την ανταπόκριση του συστήματος στις περιγεννητικές ανάγκες των γυναικών, ιδίως όσων κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές ή σε επείγουσες καταστάσεις. «Ο φυσιολογικός τοκετός αποτελεί μια αυτόματη βιολογική διαδικασία, η οποία δεν μπορεί να προγραμματιστεί και ενδέχεται να ξεκινήσει οπουδήποτε και οποτεδήποτε. Για παράδειγμα, στα Κέντρα Υγείας υπάρχει πάντοτε σετ τοκετού το οποίο αποστειρώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα για να είναι διαθέσιμο σε περίπτωση τοκετού. Οταν εγώ εργαζόμουν ως κοινοτική μαία στο Κέντρο Υγείας Σπηλίου στην Κρήτη χρειάστηκε κατά τη διάρκεια της θητείας μου τρεις φορές να διεξαγάγω τοκετό. Ηταν γυναίκες που είχαν ξεκινήσει με το αγροτικό να πάνε στο νοσοκομείο αλλά ο τοκετός προχωρούσε. Σταμάτησαν στο Κέντρο Υγείας, έγινε ο τοκετός και κατόπιν η λεχωίδα και το νεογνό μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο», σημειώνει η κ. Βιβιλάκη.
Από την πλευρά της η Γιάννα Βασιλάκη, πρόεδρος της Ενωσης Ανεξάρτητων Μαιών Ελλάδας (ΕΑΜΜΕ), σχολιάζει ότι «είναι επικίνδυνο η πολιτεία να θεωρεί ότι είναι πιο ασφαλές για μια γυναίκα να γεννήσει μόνη της ή σε ένα ταξί στον δρόμο προς ένα νοσοκομείο, από το να γεννήσει σε ένα Κέντρο Υγείας με μια μαία». Ο Σύλλογος Μαιών Αθήνας είχε καταθέσει πρόταση για ένα ενιαίο σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα καθηκοντολόγιο, με στόχο τον καθορισμό των αρμοδιοτήτων των μαιών ως αυτοδύναμο επάγγελμα, όπως ισχύει από το 1989 με προεδρικό διάταγμα, αλλά και τη διόρθωση ορολογιών και την προσαρμογή του κειμένου στα σύγχρονα επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα. Οπως αναφέρουν, στην άτυπη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο υπουργείο Υγείας, οι νομικοί σύμβουλοι παρουσίασαν ένα αναθεωρημένο σχέδιο, στο οποίο δεν περιλαμβάνονταν αρμοδιότητες σχετικές με τον τοκετό. Η αιτιολόγηση που δόθηκε ήταν ότι δεν πραγματοποιούνται προγραμματισμένοι τοκετοί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.
«Επισημάναμε ότι, σε αντίθεση με την προγραμματισμένη καισαρική τομή, ο φυσιολογικός τοκετός δεν είναι δυνατόν να προγραμματιστεί. Ως εκ τούτου είναι απαραίτητο να υπάρχει σαφές θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείρισή του, τόσο στα Κέντρα Υγείας όσο και σε άλλες πρωτοβάθμιες δομές, όπως προβλέπεται άλλωστε με πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις που έχουν στόχο να υποστηρίξουν τα δικαιώματα της γυναίκας», αναφέρει η κ. Βιβιλάκη.
Εγείρονται σοβαρά ζητήματα για την ανταπόκριση του συστήματος στις περιγεννητικές ανάγκες των γυναικών – Το υπουργείο Υγείας προσανατολίζεται στη διόρθωση της ΚΥΑ.
Οι επαγγελματικοί φορείς τονίζουν ότι η προτεινόμενη ρύθμιση δεν ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο η μαία αποτελεί τον βασικό επαγγελματία υγείας για την περιγεννητική φροντίδα της γυναίκας. Στην Ελλάδα, μάλιστα, είχαν θεσπιστεί και επιπλέον αρμοδιότητες για τις μαίες, όπως η διενέργεια προληπτικών γυναικολογικών εξετάσεων (τεστ ΠΑΠ), αιμοληψιών και η δυνατότητα συνταγογράφησης. Οπως σημειώνουν, μετά την εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης οι μαίες εξαιρέθηκαν από τη διαδικασία, ζήτημα για το οποίο έχει κατατεθεί προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Εκπαίδευση
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει το νέο πλαίσιο στην εκπαίδευση των φοιτητριών μαιευτικής. «Η απόκτηση άδειας άσκησης επαγγέλματος προϋποθέτει τη διενέργεια συγκεκριμένου αριθμού τοκετών. Είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί πώς αυτό θα διασφαλίζεται στο προτεινόμενο νομικό πλαίσιο», επισημαίνει η πρόεδρος του Συλλόγου Μαιών Αθήνας.
Σύμφωνα με τους συλλόγους, το μαιευτικό επάγγελμα στην Ελλάδα ασκείται αυτοδύναμα και σε εναρμόνιση με το ισχύον ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο που διέπει το επάγγελμα της μαίας. Εκφράζουν την άποψη ότι η εισαγωγή καθολικής ιατρικής εποπτείας στον τοκετό μεταβάλλει ουσιωδώς τον ρόλο της μαίας και επηρεάζει τη λειτουργία του συστήματος υγείας.
Το θέμα μέχρι αργά χθες το βράδυ είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις τόσο ανάμεσα στις επαγγελματίες όσο και σε γυναίκες από όλη την Ελλάδα που έχουν φέρει στον κόσμο τα παιδιά τους αποκλειστικά με τη βοήθεια μαίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το υπουργείο Υγείας έχει εισακούσει τις παρατηρήσεις και προσανατολίζεται στη διόρθωση της ΚΥΑ.
Αντίστροφη τάση στο εξωτερικό
Στο εξωτερικό, η τάση είναι αντίστροφη, προς την ενίσχυση του ρόλου των μαιών και της αυτονομίας της εγκύου. H Γεωργία Κοντοσώρου, επικεφαλής του Hellenic British Midwifery Association, αναφέρει ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο η μαία έχει την κύρια ευθύνη για τη φροντίδα της γυναίκας κατά την κύηση και τον φυσιολογικό τοκετό, εφόσον δεν συντρέχουν παθολογικοί παράγοντες. Οπως σημειώνει, ο τοκετός διεξάγεται από μαία τόσο σε νοσοκομειακές μονάδες όσο και σε κοινοτικές δομές, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτικά η παρουσία γιατρού. «Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ευρέως στην Ευρώπη και συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά ιατρικών παρεμβάσεων. Με τέτοιες διατάξεις οι γυναίκες χάνουν ουσιαστικά το δικαίωμα να επιλέγουν τον τρόπο και τον τόπο του τοκετού τους, ενώ περιορίζεται η πρόσβαση σε ασφαλή, μαιοκεντρικά μοντέλα φροντίδας, όπως τα κέντρα φυσικού τοκετού και οι κοινοτικές υπηρεσίες».
Στη χώρα μας έχει επικρατήσει ένα ιατροκεντρικό μοντέλο φροντίδας, που βλέπει την έγκυο περίπου ως ασθενή. Οπως λέει η Γιάννα Βασιλάκη, πρόεδρος της Ενωσης Ανεξάρτητων Μαιών Ελλάδας (ΕΑΜΜΕ), αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εκτόξευση του ποσοστού των καισαρικών τομών, των επιπλοκών και των αρνητικών εμπειριών τοκετού για τις γυναίκες. «Ολα αυτά θα πολλαπλασιαστούν εάν οι μαίες τελούν κάθε τοκετό υπό ιατρική εποπτεία και δεν έχουν το δικαίωμα πια να κάνουν τον φυσιολογικό τοκετό αυτόνομα».
