Τρίκαλα: Η Γη μας στο ποτήρι, της Όλγας Αντωνίου 

 

Η πόλη μας, ξακουστή για τα τρία της καλά (δεν θα τα αναφέρουμε, τα ξέρετε καλύτερα), έχει πολύ περισσότερα να επιδείξει. Τα Τρίκαλα διαθέτουν μια σιωπηλή αλλά ισχυρή δύναμη: τη γη τους. Μια γη που μεταφράζεται σε κρασί και απόσταγμα, μέσα από ανθρώπους που γνωρίζουν πότε να κρατούν την παράδοση και πότε να τολμούν την εξέλιξη. Από τα αμπέλια έως το ποτήρι, τα προϊόντα του τόπου αποκτούν ταυτότητα, χαρακτήρα και λόγο ύπαρξης στη σύγχρονη ελληνική αγορά.

Κρασιά και τσίπουρα με ταυτότητα, προϊόντα που κουβαλούν ιστορία αλλά μιλούν τη γλώσσα του σήμερα, συνθέτουν ένα δυναμικό γαστρονομικό αποτύπωμα που ξεπερνά τα όρια του νομού και διεκδικεί τη θέση του στην ελληνική αγορά.

Στη στήλη επιχειρείν του trikalaidees, συναντάμε παραγωγούς που διαμορφώνουν το σήμερα και το αύριο του θεσσαλικού κρασιού και του τσίπουρου, αναδεικνύοντας τα Τρίκαλα ως σημείο αναφοράς. 

Της Όλγας Αντωνίου

Αποστάγματα- Οινοποιία-Αμπελουργία «Τσιλιλή», συνομιλήσαμε με τον οινοποιό Κωνσταντίνο Τσιλιλή για τα αποστάγματα της περιοχής μας ως μοχλός ανάπτυξης. 

Τα κρασιά και τα αποστάγματα του Νομού Τρικάλων εξελίσσονται σε σημαντικό μοχλό ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής. Πόσο καθοριστικός θεωρείτε ότι είναι ο ρόλος τους στην τοπική οικονομία, τον τουρισμό και την ανάδειξη της θεσσαλικής γης;

Τα Τρίκαλα βρίσκονται σήμερα στο προσκήνιο. Η εξέλιξη τα τελευταία χρόνια, στην τεχνολογία, στη βελτίωση των υποδομών και της εικόνας της πόλης, στην επιχειρηματική κουλτούρα και στην τοπική παραγωγή, στον πολιτισμό και στον τουρισμό έκαναν τα Τρίκαλα και ολόκληρο το νομό, brand σε όλη τη χώρα.

Ξεχωριστή συμβολή σ’ αυτή την εξέλιξη έχουν τα κρασιά και τα αποστάγματα της περιοχής.

Σήμερα δέκα περίπου μικρά και μεγαλύτερα οινοποιεία και αποστακτήρια αξιοποιούν την μακρά παράδοση της περιοχής στην αμπελοκαλλιέργεια και στην παραγωγή κρασιού και τσίπουρου, τις γηγενείς ποικιλίες σταφυλιών και το ξεχωριστό terroir της περιοχής και παράγουν κρασιά και αποστάγματα με αυθεντικό χαρακτήρα και ιδιαίτερη ταυτότητα τα οποία συνδέονται άμεσα με την τοπική οικονομία και κοινωνία και εκφράζουν τον πολιτισμό και την κληρονομιά του τόπου μας. (Τα κρασιά με Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη ΜΕΤΕΩΡΑ, παράγονται αποκλειστικά από αμπέλια της αμπελουργικής ζώνης των Μετεώρων).

Ως προϊόντα τα κρασιά και τα αποστάγματα δεν ενσωματώνουν απλά την υπεραξία της καλλιέργειας του αμπελιού και της διαδικασίας οινοποίησης και απόσταξης. Είναι πολιτιστικά αγαθά, φορείς κληρονομιάς και πρεσβευτές του τόπου μας αφού μπορούν να κυκλοφορούν παντού στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ακόμα αποτελούν τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα σε διάφορους κλάδους, όπως των σημείων εστίασης και φιλοξενίας, των μουσείων και λοιπών χώρων πολιτισμού, των μνημείων και των τοπίων φυσικού κάλλους της περιοχής μας. Τα τελευταία χρόνια τα οινοποιεία-αποστακτήρια της περιοχής μας επενδύουν και στον οινοτουρισμό, ένα trend που αναπτύσσεται ραγδαία παγκοσμίως, όπου οι οινόφιλοι-επισκέπτες μιας περιοχής αναζητούν διαφορετικότητα, αυθεντικότητα, τοπικότητα και ιστορίες με ψυχή μέσα από τα κρασιά και τα αποστάγματά της αλλά και μέσα από άλλα προϊόντα αγροδιατροφής και πολιτιστικές βιωματικές εμπειρίες. Ο αυθεντικός και φιλόξενος χαρακτήρας των ανθρώπων της περιοχής μας είναι κεφάλαιο στον τομέα του οινοτουρισμού. 

Αναφορικά με το τσίπουρο, αυτό είναι ένα απόσταγμα –πρεσβευτής του τόπου μας αλλά και ολόκληρης της Θεσσαλικής γης και κουλτούρας της που μεταφέρει το άρωμα, τη γεύση και την αυθεντικότητα του τόπου μας πέρα από τα σύνορα. Πάνω από το 60% της Ελληνικής παραγωγής εμφιαλωμένου τσίπουρου, παράγεται στη Θεσσαλία. Ο ξεχωριστός τρόπος κατανάλωσης του τσίπουρου στα τσιπουράδικα της Θεσσαλίας που φέρνει πιο κοντά τους φίλους της παρέας, είναι μια γαστρονομική τελετουργία μοιράσματος και κοινωνικής συναναστροφής που δεν την συναντάς πουθενά αλλού.

Η ανάπτυξη των κρασιών και αποσταγμάτων στο νομό Τρικάλων  είναι εμφανής: Τα περισσότερα από τα οινοποιεία-αποστακτήρια δημιουργήθηκαν στην περιοχή μας τα τελευταία χρόνια από μια νέα γενιά οινοπαραγωγών-αποσταγματοποιών που εξελίσσουν την παράδοση του τόπου, στηρίζουν το αγροτικό εισόδημα και την παραμονή των αγροτών στον τόπο τους, φέρνουν καινοτομία και σύγχρονη αντίληψη και έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν την εικόνα, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και δίνοντας υπεραξία στη γη και στους ανθρώπους της.

Πώς το τσίπουρο Τσιλιλή άνοιξε τον δρόμο για το εμφιαλωμένο τσίπουρο στην Ελλάδα, όντας το πρώτο που εμφιαλώθηκε στη Θεσσαλία; Ποιο ήταν το όραμα πίσω από αυτή την πρωτοποριακή κίνηση και πώς αυτή η επιλογή διαμόρφωσε τελικά την πορεία του προϊόντος και της αγοράς;

Κατ’ αρχάς να πούμε ότι το τσίπουρο είναι το αυθεντικότερο ποτό της πατρίδας μας και έχει ιστορία και παράδοση αιώνων. Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες και λίγο πριν κατακλειστεί η αγορά από εισαγόμενα ποτά, ήταν το μοναδικό ελληνικό αλκοολούχο ποτό μαζί με τα λικέρ που κατανάλωναν οι Έλληνες. Η Θεσσαλία με τις μεγάλες αμπελουργικές ζώνες που υποστήριζαν πάντα την αμπελοοινική παραγωγή θεωρείται η κοιτίδα του τσίπουρου. Δεν υπήρχε σπίτι χωρίς το δικό του τις περισσότερες φορές τσίπουρο και αυτό ήταν και είναι το παραδοσιακό κέρασμα της φιλοξενίας της. Θα λέγαμε επομένως ότι ήταν νομοτελειακό να γίνει η αρχή της εμφιάλωσης του τσίπουρου στην Ελλάδα από τη Θεσσαλία.

Εγώ εκείνη την εποχή, είχα ήδη πέσει θύμα της γοητείας της δύναμης του τσίπουρου να ενώνει τους ανθρώπους και μεγάλωσα ουσιαστικά μέσα στους ατμούς από τσιπουροκάζανα με μνήμες και παραστάσεις από τη ζεστή ατμόσφαιρα γύρω από τα καζανέματα. Έτσι ο «κλήρος» έπεσε στα Τρίκαλα και σε μένα προσωπικά και το 1989(αμέσως μετά τη νομοθετική ρύθμιση που επέτρεπε την τυποποίηση του τσίπουρου) ίδρυσα την ατομική τότε επιχείρηση-αποστακτήριο «Κων/νος Γ. Τσιλιλής»  με έδρα εκεί που είναι και σήμερα οι εγκαταστάσεις μας στη Ράξα. Αμέσως μετά κυκλοφορεί στην αγορά το πρώτο εμφιαλωμένο τσίπουρο, το τσίπουρο «Τσιλιλή».

Το όραμά μου, πίσω από την ριψοκίνδυνη εκείνη την εποχή επιχειρηματικά απόφαση, βασίζονταν στο γεγονός ότι το εθνικό ποτό της πατρίδας μας με μεγάλη κληρονομιά και πολιτισμό στο παρελθόν που ήταν και είναι ταυτισμένο με τη γη και τη ζωή των ανθρώπων της Ελληνικής υπαίθρου θα είχε μέλλον και προοπτικές ανάδειξης μόνο μέσω της εμφιάλωσής του.

Παρά τις πολλές και μεγάλες αρχικές δυσκολίες και με πολύ προσπάθεια και αγώνα, καταφέραμε μετά από λίγα χρόνια να συστήσουμε το εμφιαλωμένο τσίπουρο στα αστικά κέντρα στην αρχή και μετά στην επαρχία. Γρήγορα οι γνώστες γύρω από τα ποτά αναγνώρισαν την ποιοτική υπεροχή του τσίπουρου έναντι των άλλων ποτών και όντας αυτό προϊόν απόσταξης σταφυλιών κέρδισε την εκτίμηση και την προτίμησή τους.

Έτσι φτάσαμε σήμερα το εμφιαλωμένο τσίπουρο να είναι ο leader σε κατανάλωση στα ελληνικά ποτά και να έχουν δημιουργηθεί δεκάδες αποστακτήρια τσίπουρου σε όλη την Ελλάδα που αξιοποιούν την Ελληνική σταφυλική παραγωγή, ενισχύουν το εισόδημα των αμπελουργών, δημιουργούν θέσεις εργασίας και βάζουν φρένο στην εισαγωγή ξενόφερτων ποτών στην πατρίδα μας.

‘Όμως το ταξίδι της ανάδειξης του τσίπουρου για μας, δεν σταματά εδώ. Η εταιρία μας στα πλαίσια της έρευνας και των πειραματισμών της καινοτομεί και αποκαλύπτει τον πολυδύναμο χαρακτήρα του αποστάγματος μέσα από νέες μορφές έκφρασής του όπως είναι η ελαφρά(ΑΓΙΟΝΕΡΙ) και η βαθιά παλαίωση(DARK CAVE) σε δρύινα βαρέλια.

ΚΤΗΜΑ ΛΟΥΔΑ (ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΟ)

Ένα οικογενειακό οινοποιείο στους πρόποδες των Μετεώρων, που στεγάζει τη φιλοσοφία ζωής δύο ανθρώπων, του Κωνσταντίνου Λούδα και της συζύγου του Ζαχαρούλας κι εκφράζεται μέσα από το κρασί.

Το κτήμα Λούδα βρίσκεται σε έναν από τους πιο εμβληματικούς τόπους, κάτω από τα Μετέωρα συνεχίζει μια παράδοση που ξεκίνησε στις αρχές του περασμένου αιώνα. Πώς επηρεάζει αυτό τη φιλοσοφία και το στυλ των κρασιών σας;

Είμαστε πολύ τυχεροί γιατί επιλέξαμε να ζήσουμε και να δημιουργήσουμε σε ένα εξαιρετικό περιβάλλον με ιστορία και ομορφιά. Η παραγωγή του κρασιού ενέχει μέσα της την παράδοση και μια μαγική διαδικασία. Οπότε σαφέστατα και επηρεάζει το στυλ των κρασιών μας. Πέρα από αυτά όμως, το σημαντικότερο όλων είναι η αγάπη και η φροντίδα που βάζουμε σε κάθε στάδιο.

Τι πιστεύετε ότι κάνει ένα κρασί να ξεχωρίζει και ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για έναν παραγωγό σήμερα;

Η φιλοσοφία μας είναι ότι όσο πιο σωστά και σκληρά δουλέψεις στο αμπέλι τόσο λιγότερο θα δουλέψεις στο οινοποιείο. Κι αυτό θα αποτυπωθεί σε κάθε γουλιά. Ο Κωνσταντίνος είναι ένας εξαιρετικός αμπελουργός και κάνει τη ζωή μας πολύ εύκολη και σίγουρα νόστιμη! Είμαστε αντιμέτωποι με πολλές προκλήσεις καθημερινά. Δεν έχει αξία να σταθούμε στα αρνητικά γι αυτό και δεν θα αναφερθώ. Πρέπει να σταθούμε σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον αλλά αυτό δεν είναι κάτι που μας φοβίζει. Εδώ και πάνω από μία δεκαετία το οινοποιείο εξάγει κυρίως σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία, Ιταλία) και Ελβετία. Την τελευταία διετία με σταθερά βήματα χτίζουμε την παρουσία μας στην Ελλάδα, σε νέα επιλεγμένα σημεία σε όλη τη χώρα. Ταυτόχρονα από το 2017 έχουμε αναπτύξει αρκετά το κομμάτι του οινοτουρισμού το οποίο είναι πολύ δυναμικό. Για εμάς το στοίχημα έχει κερδηθεί όταν  βλέπουμε τη χαρά και την εκτίμηση στα μάτια των καταναλωτών. Ξέρετε έχουμε τη δυνατότητα να συντροφεύουμε τους ανθρώπους στις πιο όμορφες στιγμές τους. Κι αυτό από μόνο του είναι μια μεγάλη ικανοποίηση. Είναι η ανταμοιβή μας που σε κάνει να ξεχνάς την κούραση και τις αγωνίες. Και να είσαι έτοιμος για τις επόμενες!

ΑΠΟΣΤΑΚΤΗΡΙΟ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ 

Το Αποστακτήριο του Στέφανου Παπαμιχαήλ μια οικογενειακή επιχείρηση παραγωγής τσίπουρου που δραστηριοποιείται  σε όλη τη Θεσσαλία.

Τί θα θέλατε να νιώσει κάποιος με την πρώτη γουλιά από το τσίπουρό σας; Και αν έπρεπε να το περιγράψετε σαν χαρακτήρα, ποιος θα ήταν;

Για μένα το τσίπουρο είναι ένα συναίσθημα. Είναι το ποτό της παρέας, της φιλίας και του καλωσορίσματος. Με την πρώτη γουλιά, το τσίπουρο μου, θέλω να βγάζει στον καταναλωτή ζεστασιά, αυθεντικότητα, παράδοση. Θέλω οι άνθρωποι να νιώθουν τα αρώματα, να γεύονται τις ποικιλίες των σταφυλιών, την καθαρότητα του αποστάγματος.

Το τσίπουρο είναι ένα απόσταγμα με χαρακτήρα φιλόξενο, σε κάνει να νιώθεις άνετα απ την πρώτη στιγμή και σου προσφέρει ότι καλύτερο έχει. Απ’ την πρώτη γουλιά ξεχωρίζει η γνήσια γεύση του και το πλούσιο άρωμά του.

Πώς βλέπετε να εξελίσσεται σήμερα η εγχώρια αγορά τσίπουρου; Τι χρειάζεται το ελληνικό τσίπουρο για να διεκδικήσει ακόμη μεγαλύτερο μερίδιο στην ελληνική αγορά σε σχέση με άλλα αλκοολούχα ποτά;

Η εγχώρια αγορά του τσίπουρου παρουσιάζει ανοδική πορεία  χάρη στην ποιοτική του αναβάθμιση και την στροφή των καταναλωτών σε ελληνικά αποστάγματα. Ωστόσο για να διεκδικήσει ακόμα μεγαλύτερο μερίδιο έναντι άλλων αλκοολούχων ποτών, απαιτούνται συγκεκριμένες στρατηγικές όπως συνέπεια στην ποιότητα και τυποποίηση του αποστάγματος, καταπολέμηση του παράνομου «χύμα» τσίπουρου και προβολή ως fine drinking επιλογή.