Ρετρό:Στα χρόνια του Θεσσαλικού σιδηρόδρομου(video)

Στο έντυπο που εξέδωσε ο πολιτιστικός οργανισμός του δήμου Τρικαίων καταγράφει την πορεία των Θεσσαλικών σιδηρόδρομων από το 1881 έως το 1955 και αναφέρει: «Οι Σιδηρόδρομοι της Θεσσαλίας ήταν το πρώτο μεγάλο σιδηροδρομικό δίκτυο που λειτούργησε στην Ελλάδα.

Λίγο νωρίτερα είχαν ξεκινήσει να λειτουργούν ο σιδηρόδρομος Αθήνας – Πειραιά (ο σημερινός «ηλεκτρικός» – ατμοκίνητος τότε) και ο σιδηρόδρομος Πύργου – Κατακώλου, οι οποίοι όμως κινούνταν σε διαδρομή λίγων μόνο χιλιομέτρων. Το Θεσσαλικό δίκτυο αποτελεί «κεντρικό σταθμό» της σιδηροδρομικής πολιτικής του Χαριλάου Τρικούπη, που στόχευε στην κατασκευή διαφόρων τοπικών δικτύων που θα ένωναν τις πεδινές περιοχές της ενδοχώρας με τα πλησιέστερα λιμάνια, τα οποία με τη σειρά τους θα εντάσσονταν αργότερα σε ένα διεθνές δίκτυο που θα ένωνε την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και τη Δυτική Ευρώπη. Η διαδρομή του δικτύου της Θεσσαλίας ξεκινούσε από το Βόλο και στο Βελεστίνο διαιρούνταν σε δύο σκέλη.

Το ένα προχωρούσε βορειοδυτικά με τελικό προορισμό τη Λάρισα, ενώ ένα άλλο προχωρούσε δυτικά, περνούσε από τα Φάρσαλα και την Καρδίτσα και ακολούθως, με κατεύθυνση πάλι βορειοδυτικά, κατέληγε στα Τρίκαλα και την Καλαμπάκα. Έτσι ο Βόλος συνδεόταν σιδηροδρομικά τόσο με το ανατολικό όσο και με το δυτικό τμήμα της θεσσαλικής πεδιάδας. Η γραμμή ήταν «μετρικού» εύρους, δηλαδή η απόσταση μεταξύ των σιδηροτροχιών της ήταν ίση με ένα μέτρο, ενώ το συνολικό της μήκος ήταν 204 χλμ. Οι πρώτες προσπάθειες για την κατασκευή της γραμμής άρχισαν το 1881, κατά την πρωθυπουργία του Α. Κουμουνδούρου, αμέσως μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας και σχεδόν πριν ακόμη αποχωρήσουν τα τουρκικά στρατεύματα. Ωστόσο οι συστηματικές εργασίες ξεκίνησαν ένα χρόνο αργότερα, με πρωθυπουργό τον Χ. Τρικούπη.

Ανάδοχος του έργου ήταν ο Θ. Μαυρογορδάτος, ομογενής μεγαλοκεφαλαιούχος τραπεζίτης από την Κωνσταντινούπολη. Ο ίδιος είχε ήδη αγοράσει από τους Τούρκους τεράστιες θεσσαλικές εκτάσεις και υπήρξε ένας από τους πρώτους μεγάλους γαιοκτήμονες – τσιφλικάδες της Θεσσαλίας. Επομένως ένας βασικός λόγος που ο Μαυρογορδάτος θέλησε να αναλάβει την κατασκευή του θεσσαλικού δικτύου ήταν η διευκόλυνση της μεταφοράς των γεωργικών προϊόντων που παρήγαν τα κτήματα του αλλά και τα κτήματα των άλλων γαιοκτημόνων από το εσωτερικό της θεσσαλικής πεδιάδας, μέχρι το λιμάνι του Βόλου. Ανεξάρτητα όμως από αυτό, η κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου αποτελούσε για την εποχή εκείνη ένα πρωτοποριακό τεχνικό έργο που συνέλαβε σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη της Θεσσαλίας.
Επικεφαλής των κατασκευαστικών συνεργείων ήταν ο ιταλός μηχανικός Εβαρίστο ντε Κίρικο – πατέρας του μεγάλου ζωγράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο – ο οποίος μετά το πέρας των κατασκευών σταδιοδρόμησε στους θεσσαλικούς σιδηροδρόμους ως Διευθυντής αλλά και ως μέλος του Διοικητικού τους Συμβουλίου. Το πρώτο σκέλος του δικτύου, από το Βόλο μέχρι τη Λάρισα, μήκους 60χλμ. τέθηκε σε λειτουργία τον Απρίλιο του 1884. Το δεύτερο σκέλος, Βελεστίνο – Φάρσαλα – Καρδίτσα – Τρίκαλα – Καλαμπάκα, μήκους 144 χλμ. λειτούργησε τμηματικά και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1886. Αργότερα κατασκευάστηκε μία τρίτη διαδρομή, η γνωστή ως γραμμή του Πηλίου, μήκους 28 χλμ. και με απόσταση μεταξύ των σιδηροτροχιών 0,60μ.

Βασικός σκοπός της γραμμής αυτής ήταν η μεταφορά των αγροτικών προϊόντων του Πηλίου στο Βόλο. Η κατασκευή της πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Το πρώτο τμήμα κατασκευάστηκε την περίοδο 1894-5 και λειτούργησε τον Οκτώβριο του 1895, ενώ το δεύτερο κατασκευάστηκε στα 1901 -3 και τέθηκε σε λειτουργία τον Ιούλιο του 1903. Επειδή η γραμμή του Πηλίου διέσχιζε την πόλη του Βόλου κατά μεγάλο μήκος και παράλληλα προς την παραλία, το «αστικό» αυτό τμήμα της χρησιμοποιήθηκε και για τη λειτουργία τροχιοδρόμου (τραμ), δηλαδή για αστική συγκοινωνία